CALLANTSOOG - Uit onderzoek van mei 2026 blijkt dat in het oppervlaktewater van het Zwanenwater aanzienlijke concentraties bestrijdingsmiddelen en verboden stoffen zijn aangetroffen. De provincie neemt geen maatregelen om dit te voorkomen. Natuurmonumenten is hierover sterk teleurgesteld. Volgens de organisatie neemt de provincie haar wettelijke verantwoordelijkheid voor de bescherming van het Zwanenwater niet. Daarom dient Natuurmonumenten een verzoek in om passende maatregelen te nemen. Dat laat de organisatie weten tijdens de inspraak bij Provinciale Staten op 19 oktober.

Bestrijdingsmiddelen horen niet thuis in de natuur. Het zijn immers stoffen die bedoeld zijn om leven te vernietigen. Sommige bestrijdingsmiddelen die in het Zwanenwater zijn aangetroffen, hebben de maximaal toegestane waarden overschreden. Een aantal daarvan is zelfs al jaren verboden. Deze stoffen kunnen leiden tot significant negatieve effecten op de natuur, ook wanneer het om incidentele overschrijdingen gaat. Zelfs een eenmalige overschrijding kan al een ecologisch risico vormen.

Provincie verantwoordelijk

De stoffen kunnen bovendien schadelijk zijn voor planten- en diersoorten die de provincie wettelijk moet beschermen. Een voorbeeld is de tapuit, een vogelsoort van kalkarme duinen zoals die in het Zwanenwater voorkomen. Bestrijdingsmiddelen hebben invloed op insecten. Juist die insecten vormen een belangrijke voedselbron voor de tapuit.

Miriam Verrijdt van Natuurmonumenten: "De provincie heeft de wettelijke plicht om in actie te komen wanneer in een Natura 2000-gebied verboden middelen worden aangetroffen of normen voor bestrijdingsmiddelen worden overschreden. Die verantwoordelijkheid heeft de provincie. Dan moet zij die ook nemen. Om zo te zorgen voor gifvrije natuur."

Uniek duingebied

Het Zwanenwater is een uniek en kwetsbaar natuurgebied. Het gebied bestaat uit vochtige duinvalleien, duingraslanden, duinpoelen, duinheide en duinmeren. Daarnaast is het rijk aan vogels, orchideeën en paddenstoelen. Het heeft niet voor niets de Natura 2000-status. Ook is het aangewezen als wetland van internationaal belang. Het Zwanenwater is een geïsoleerd duinmeer dat wordt gevoed door regen- en kwelwater. Er stroomt geen water binnen vanuit polders of rioolwaterzuiveringen. Dat maakt het extra schrijnend dat zelfs daar te hoge concentraties bestrijdingsmiddelen worden aangetroffen, maar ook extra kansrijk om beschermende maatregelen te treffen.